JEZIORANY ONLINE

GALERIA STARYCH JEZIORAN

GALERIA STARYCH JEZIORAN

GALERIA STARYCH JEZIORAN

GALERIA STARYCH JEZIORAN

GALERIA STARYCH JEZIORAN

GALERIA STARYCH JEZIORAN

GALERIA STARYCH JEZIORAN

GALERIA STARYCH JEZIORAN

GALERIA STARYCH JEZIORAN

GALERIA STARYCH JEZIORAN

Wtorek, 25 lipca 2017 Imieniny: Jakuba, Krzysztofa, Dariusza
Początki Oświaty

Początki Oświaty

"Najstarszą szkołą w Jezioranach była szkoła parafialna przy kościele św. Bartłomieja. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1565 roku. Uczniowie uczyli się wówczas łaciny i śpiewów liturgicznych, które wykonywali w kościele i w kaplicy św. Wojciecha. Kaplica ta, konsekrowana przez Biskupa Kromera w 1580 roku mieściła się na górnym piętrze budynku szkolnego. Tutaj odbywały się polskie nabożeństwa. Czerpała ona dochody z ofiar składanych na tacę. Na nabożeństwa przychodzili tu także Polacy z okolicznych wsi. W latach późniejszych program szkoły parafialnej znacznie się rozszerzył i podniósł jego poziom. W 1609 roku założono w mieście szkołę dla dziewcząt. Wielu synów mieszczan jeziorańskich po ukończeniu szkoły parafialnej szło do szkół katedralnych, nawet na wyższe uczelnie. Wśród młodzieży warmińskiej specjalnym powodzeniem cieszył się uniwersytet w Lipsku oraz Akademia Krakowska. Brak jest danych ilu studentów z Jezioran uczyło się w Lipsku, wiadomo natomiast, że w Krakowie studiowało 12. Był to bardzo duży sukces dla tego małego miasteczka, szczególnie gdy się zważy, ze z Fromborka, mającego o wiele lepsze warunki bo posiadającego szkołę katedralną, pobierało naukę w Krakowie 11 studentów. Niektórzy, jak na przykład Erazm Willich (1749) student prawa, syn rajcy miejskiego w Jezioranach i Franciszek Gerigk (1755) syn burmistrza Jezioran, byli stypendystami biskupa.

W 1782 roku założono w Jezioranach szkołę ewangelicką, a w XIX wieku nową szkołę dla dziewcząt. W latach 1909-1933 istniała w mieście szkoła miejska typu gimnazjalnego. W 1933 roku przekształcono ją na szkołę zawodową. Na przestrzeni XIX wieku, podobnie jak w innych miejscowościach warmińskich, szkoły ulegały stopniowej germanizacji. W okresie rządów Bismarcka wyrugowano z nich ostatecznie język polski. Ponieważ Jeziorany nie były nigdy miastem czysto polskim, germanizacja postępowała tu szybciej niż na przykład w Biskupcu, mimo wszystko pozostało tu trochê ludności polskiej zarówno w mieście jak i jego okolicy.

Chociaż Jeziorany należały zawsze do najmniejszych miast na Warmii, mogły się poszczycić szeregiem jednostek wybitnych. Trudno jest pisać o wszystkich, niech więc choż kilka sylwetek zaświadczy o związkach kulturalnych miasta z całym regionem a nawet krajem.

W Jezioranach urodził się Paweł Snopek, kanonik warmiński, humanista i mecenas sztuki. Na początku XVI wieku był on sekretarzem i ekonomem biskupa warmińskiego. Utrzymywał kontakty kulturalne ze światowymi ludźmi swoich czasów. Całą swą bogatą bibliotekę zapisał kolegiacie w Dobrym Mieście.

W wiekach XVII i XVIII szacunkiem cieszyła się tu polska rodzina Rogallów. Pochodziło z niej kilku burmistrzów oraz kanonik krakowski Józef Rogala. Był on kustoszem malborskim, od 1719 roku sędzią gdańskim, kustoszem kolegiaty kieleckiej, proboszczem w Iłży. Zmarł w podeszłym wieku w 1765 roku.

W Jezioranach urodził się w 1662 roku Wilhelm Lamkowski, który od 1690 roku był wikariuszem we Fromborku i założył katedrę filozofii w tamtejszym kolegium. Posiadał dużą bibliotekę naukową, którą testamentem przekazał kolegium w Reszlu.

Synem szewca  z Jezioran był Jan Leo (1562-1635), kanonik dobromiejski. Kształcił się w Braniewie, został kapelanem kardynała Andrzeja Batorego. W latach 1626-1629 przebywał u cystersów w Wągrowcu. W 1629 roku powrócił na Warmię i osiadł w Dobrym Mieście, gdzie dokończył pracę rozpoczętą w Wągrowcu pt. "Historia Prussiae", wydaną drukiem w Braniewie w 1626 roku.

W latach 1747-1772 mieszkał i tworzył w Jezioranach pisarz włoski Giuseppe Carnewalli, starosta jeziorański, prawdziwy mecenas sztuki na swoim terenie. Kierował on budową kościoła parafialnego we Franknowie.

W Jezioranach urodził się biskup warmiński Józef Ambroży Geritz (1783-1867). Kształcił się w Reszlu, Braniewie i u pijarów w Warszawie. Położył duże zasługi dla ludności polskiej na Warmii. Ofiarował on pokaźną sumę na budowę szkoły dla dziewcząt i domu dla biednych w Jezioranach. Był fundatorem szpitalu w Braniewie, Fromborku i Lidzbarku. Szczególną troską otaczał wydawanie książek w języku polskim. Wśród patrycjatu Jezioran spotyka się polskie nazwiska, jak na przykład Ludwika Stanisławskiego, burmistrza po "potopie" szwedzkim, Michała Henryka Sowickiego, który był burmistrzem w 1780 roku, nie znanego z imienia sekretarza miejskiego z 1772 roku Mikołowskiego, czy jeziorańskiego starosty z tego samego czasu Stanisława Sierczyńskiego."

 

Fragment książki "Dzieje miasta", Biskupiec, Józef Bagiński

3025465 - Odwiedzin strony
"Warmia i Mazury regionem zjednoczonej Europy"
"Projekt dofinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Warmia i Mazury na lata 2007-2013"